اوا لیپشکا Ewa Lipsk شاعر و نویسنده لهستانی در سال 1945 در کراکُووِِی لهستان به جهان چشم گشود. آکادمی هنرهای زیبا را به پایان برد، سپس به عنوان ویراستار شعر به استخدام بزرگترین سازمان انتشاراتی ادبی کراکووِِی که یکی از بزرگترین مؤسسات انتشاراتی لهستان است در آمد.از اوا لیپشکا تاکنون بیش از 15 دفتر شعر به چاپ رسیده است. درونهء بیش‌تر داستان های کوتاه و نمایشنامه‌های اورا دوران کودکی، مرگ، سرگردانی انسان‌ها و پوچی شرایط زندگی انسانی تشکیل می دهد.اوا لیپشکا فعالیت‌های فرهنگی بسیار در کشورهای اروپایی و آمریکا و آسیا داشته و آثارش به زبان‌های دیگر ترجمه شده است. از او و هم وطنش برنده جایزه نوبل ادبی سال 1996 ویسلاوا شیمبورشکا Wislawa Szymborska به عنوان دو شاعر بزرگ معاصر لهستان نام برده می شود. لیپشکا در سال 1968 به کانون نویسندگان لهستان پیوست و در 1983 از این کانون کناره گرفت. وی تاکنون جوایز بی‌شمار شعری را در جهان نصیب خود کرده و در فسیوال‌های بین‌المللی به شعر خوانی پرداخته است.از نخستین دفتر شعرش، اوا لیپشکا، در جستجوی ریتم و موزیکی است که بازتاب رویکرد فلسفی او به هستی در ابعاد تراژیک، پوچ و ترسناک‌اش باشد. گونهء ویژه نگرش اوا لیپشکا به جهان از راه سروده‌های ساده و بی‌پیرایه‌اش به خواننده منتقل می‌شود.اوا لیپشکا رویکردی دوباره به مفهوم مرگ، ترس ِ همیشه حاضر، روانکاوی درونی و بیرونی جامعه و سیاست و تاریخ‌نگری دارد. گفتآورد او از واقعیت‌ها، هنر و تاریخ و بطور کلّی از جهان، شبکه‌ای از کنایه‌ها، اشارات و تصاویر ِ سوررئالیستی، که در اصل سرچشمه‌های خود را از زایش ِ زبان نوگرایانه او وام می‌گیرند؛ تشکیل می‌دهد؛ البته با توجه به بازی‌های زبانی، که نزدیکی ِ آن به شیوه‌ء گفتاری ِ کودکان، از نگاه خواننده پنهان نمی‌ماند.گونه‌هایی از شعر اوا لیپشکا، بطور نمادین و رمزی این پیام را به خواننده منتقل می‌کند: مرگ ترس‌آور، مرگی که همه جا همراه ما است، در شرایط معینی انسان‌ها را آسیب‌پذیر می‌سازد. بنا بر این، از تِم مرگ و تنهائی و ترس، پایداری و پارادوکس‌هایش، که شرط اصلی هستی انسان‌ها در گرو آن‌هاست، سر بر می‌آورد. در این معنا، شعر خود نگارشی است از یاد آوردها در برابر ِ فراموشی، باشندگی در برابر ِ نباشندگی؛ که با استادی از پارادوکس‌ها بهره می‌جوید. بدین گونه خیال‌زادِ شعر اوا لیپشکا حقایقی شگفت‌انگیز، که برانگیزانندهء بُودشی دوگانه است را به خواننده منتقل می‌کُند. در عین حال انگاره‌ها و مفاهیم ِ شاعرانهء دور از عادت، با بهره‌وری از واژگان ِ بیرون از دایرهء معنا شناختی مألوف، در شعر اوعینیت می‌یابند. مفاهیم تازه، نوآوری ِ همیشگی در شکل و در معنا، واژه سازی بی‌وقفه، بُودش ِ دوگانه و عطش دائمی در دگرگون ساختن، دگرگونگی‌ای که شاعر به وسیلهء آن بتواند به دگردیسی ِ حقایق دست یازد‌. در واقع شعر اوا لیپشکا از گذر ِ نگاهِ کودکی روایت می‌شود که در عین خام‌نگری و ساده‌اندیشی ِ آغازین، اندک اندک سرخورده سپس گستاخ می‌شود، تا این‌که در جاافتادگی و پختگی به روشن‌اندیشی برسد. اوا لیپشکا که از جوانی با بیماری دست به گریبان است با توانایی آن‌چه و آن‌که با زندگی‌اش سرناسازگاری دارد را در طنزی تلخ به بازی می‌گیرد؛ بازی‌ای فاصله‌دار و در شعری که می‌کوشد ریشه دواندن ِ شورمندی را نادیده بگیرد تا به اندک امیدی دست یابد. چنین است که می‌گوید: «هیچ چیز قابل اطمینان نیست. حتا سرطان از فردای خود بی‌خبر است». لیپشکا نگاهی طنزآمیز به هر آن‌چه انسان را در بر گرفته است دارد. او درد و رنج، جامعه، قدرتِ حاکم و قدرت به طور کلّی و پوچی ِ هستی را با کلامی طنزآمیز می‌نوازد. شعر صرف نظر از شکل آن، چه در تک‌گوئی درونی یا در ترانه، و چه در مفهوم فلسفی یا آن‌چه جدائی بین انسان و جهان نامیده می‌شود، در گویشی که بر وارونه‌گوئی و طنز تلخ استوار است ریشخند را بهترین ابزار کَنده شدن از خود و رنج خود و از جهان ناپایدار می‌داند که در صددِ پاک کردن و حذف اوست. کَنده شدن از این خود یا روا)من l'ego به گونه‌ای نشان دهندهء دوری جستن از واقعیت‌های فراتر از« روا)من» ی است که تجربه شاعر از بیماری و‌ هم‌جواری با مرگ به ما نشان می‌دهد. این همه می‌تواند شاعر را، به گونه‌ای، به گواه و شاهد زمان خود مبدل کند. به سخن دیگر، با اندکی اغراق، شاید بتوان شاعر را کانون پاردوکس‌ها در برابر ناسازگاری‌ها دانست.

نمونه‌هائی ازدفترهای شعر اوا لیپشکا :

نمونه‌هائی ازدفترهای شعر اوا لیپشکا : اشعار/ Poèmes 1967، دومین دفتر اشعار/ Deuxième recueil de vers  1972،سومین دفتر اشعار/ Troisièm recueil de vers1972، چهار مین دفتر اشعار/ Quatrième recueil de vers 1974، خانه جوانان سر به راه/  La maison de la jeunesse tranquille  1978 ، بین مرگ و زندگی، نثر شاعرانه/ La Mort vivante  1978، پنجمین دفتر اشعار/ Cinquième recueil de vers 1978، اشعار تازه/ Poèmes nouveaux1985-1983 ، تنبیه تاریکی/  La consigne à ténèbres 1985 ، ... مَرد برای تازه‌کارها/ l’homme pour débutants  1997 و ...

نمونه هایی از آثار او از کتاب مَرد برای تازه ‌کارها l'homme pour débutants ، که به ترتیب متن فرانسوی و متن لهستانی آن پس از متن فارسی از نظر خوانندگان می گذرد.

هانا آرنت*

او

هانا آرنت

از اهالی حوزهء یورو

و شهر هایدلبرگ- هامبورگ

عشقِ ِ دیرپای و مهاجم

از میان مکعب‌ها فرمانبُردار کشتزاران

روی‌کرد ِ دو باره اروپا

سهولتِ شرارت

او

مارتین هایدگر

آدلف هیتلر فلسفه

هایدگر می توانست قطاری وقت‌شناس باشد

مانند دوگانگی ایمان

به پیش، بشتاب، راه دراز در پیش است!

وطن آلمانی (Vaterland)

در پناهِ درهم پیچیدگی ِ کهنه ایستگاه‌هائی

صف کشیده است

تا بادبان سرنوشت بر‌افرازد.

آن‌ها

هانا آرنت

مارتین هایدگر

مردگان

بدون آن‌که مرگ آن‌ها را پناه دهد.

داوطلبان دیگر

مدد جویان ِ بارو بُنه‌ء خود

روی سکو در انتظارند

و با دقت بسته‌های ِ ایدئولوژی را بیرون می‌آورند.

بسته‌هائی که

ماشین حفاری ِ هستی‌شناسی

- خواهر خواندهء فلسفه

آن‌ها را زیر و رو کرده است.

Hannah Arendt 

.Elle

Hannah Arendt

Euro City Heidelberg -Hambourg

Amour chronique fonçant

à travers les carrés soumis des champs

l'infection récurrente de l'Europe

.la simplicité du mal

Lui

Martin Heidegger

.Fϋhrer de la philosophie

.Il aurait été un train à l'heure

.Comme l'ambivalence de la foi

.En avant. Marche. La route est longue

.Complexité fanatique des gares qui défilent

Vaterland

.sous la voile hissée du destin

.Eux

Hannah Arendt

Martin Heidegger

morts

.sans avoir recouvré la mort

D'autres volontaires

attendant déjà sut les quais

se recommandant de leurs bagages

Ils déballent avec soin les idéologies

que brouille l'excaateur ontologique

tante adoptive de la philosophie

 ***** 

Hanna Arendt

Ona

Hanna Arendt

Euro City na trasie Heidelberg-Hamburg

Chroniczna miłość pędząca

Przez uległe kwadraty pól

Przewlekłą infekcję Europy

Prostotę zła

On

Martin Heidegger

Fϋhrer filozofii

Byłby pociagiem punktualym

Jak dwuznaczność wiary

Marsz . Marsz. Dalekobieżny marsz

Fanatyczna zawiłóć mijających stacji

Vaterland

Pod rozpiętym żaglem przeznaczenia

Oni

Hannah Arendt

Martin Heidegger

Umarli

Nie odzyskawszy śmierci

Nowi ochotnicy

Stoją już na peronie

Powołując się na swój bagaż

Starannie rozpakowują ideologie

Które zagłusza ontologiczna koparka

Przybrana ciotka filozofii

 ^{* اشاره شاعر دراین شعربه هانا آرنت فيلسوف واندیشمند يهودي آلماني است. داستان دلدادگی هانا آرنت جوان وروابط رمانتيكش با مارتین هايدگر زمانی اتفاق افتاد که هانا دانشجوی هایدگر در دانشگاه ماربورگ بود. این رابطه عاطفی تا پيوستن هايدگر به حزب نازي در در سال‌های 1930 ادامه داشت. پس از آن رابطه این دو دچار بحران شد و آرنت هایدگر را ترک کرد و تحصیلات خود را دردانشگاه هايدلبرگ ادامه داد.}

چند سروده ی دیگر از اوا لیپشکا که به ترتیب متن فرانسه و لهستانی آن پس از متن فارسی از نظر خوانندگان می گذرد :

 پرواز

هرگز باور نمی‌کردم

پرنده مرا صدا کند

و بگوید

ما دوتا می‌توانیم با هم در این دنیا پرواز کنیم

حتا اگر نه من بال می‌داشتم

نه او هیأت آدمی

دستکم

می‌شد پروازْ

خوانش ِ هستی را با هم مُرور کنیم.

Le mouvement

Je n'aurais jamais cru

Que l'oisean m'appellertait

Pour me dire

.Que nous volons ensemble en ce monde

Même si je n'ai pas d'ailes

Ni lui de visage humain

Nous lisons ensemble le mouvement

La lecture de l'exitence

***** 

Ruch

Nie przypuszczałam

Że zadzwoni do mnie ptak

I powie

.Ze fruwamy razem na tym świecie

I chociaż ja bez skrzydeł

A on bez ludzkiej twarzy

.Czytamy wspólnie ruch

.Lekturę istnienia

دهکده جهانی

بیش از پیش دشوار است

همه را دور یک میز گِرد آوردن

پیش‌ترها

سه بار زنگ را به صدا در‌ می‌آوردیم:

سوپ سرد شد!

مُردگان وقت‌شناس‌ترند

پس از آن‌ها کودکان

متقاضیان دِسر

امّا ما چطور؟

ما حافظه‌هایمان را در مکانی ممنوع پارک کردیم

و در حال حاضر

منتظر موعد مقرریم

پلیس بازنشسته‌ای

در دهکدهء جهانی.

Le Village Monde 

Il est de plus en plus difficile de réunir tout le monde à table

On a déjà sonné trois fois. La soupe refrodit

Les morts sont les plus ponctuels

?Ensuite les enfants qui demandent le desset. Et nous

Nous avons garé la mémoire

à un emplacement interdit

et nous attendons à présent l'arrivée de l'horloger

Policier à la retraite

dans notre Village Monde

***** 

Miasteczko Świat

Coraz trudniej zebrać wszystkich przy stole

Już trzeci raz bije gong. Stygnie barszcz

Najbardziej punktulani są umarli

?Potem dzieci pytające o deser. A my

Zaparkowaliśmy pamięć

W niedozwolonym miejscu

I czekami teraz na przyjazd zegarmistrza

Emerytowanego policjanta

.W naszym miasteczku Świat

خشکی

 خشکی‌ ِ درونِ  سَرم آن‌قدر پهناور است

که باید مراقب باشم

جرقه‌ای حافظه‌ام را به آتش نکشد.

Sécheresse

La sécheresse dans ma tête est si grande

Que je dois prendre garde

De ne pas mettre le feu

à la mémoire

Susza

Susza w mojej głowie jest tak wielka

że muszę uważać

aby pamięci

.nie zaprószyć ogniem

 شعر دور دست ها از وی همراه با متن فرانسوی:

دور دست‌ها

دلم می‌خواهد

در دوردست‌ها زندگی کنم

در شهری کوچک که با دست گلدوزی شده

با کسانی آشنا شوم

که به دنیا نخواهند آمد

سرانجام

ما تنهایان خوش‌بخت خواهیم بود

و هیچ ایستگاهی چشم به راه ِ ما نخواهد ماند

در گذرِ موزهء زمان

نه آمدنی نه رفتنی

حتا جنگی هم برای ما برافروخته نخواهد شد

و نه یک سپاه، نه یک سلاح و بشریّت حتا

به مبارزه برای دفاع از ما بر نخواهد خاست

شادی‌آور مرگی سرخوش است

در کتابخانه

زمان در مجلدهای بی‌شمار

عشقْ کتاب ِ ناشناخته

برگ‌های قلب ما را زمزمه کنان ورق می‌زند.

AILLEURS

Je voudrais vivre Ailleurs

Dans de petites villes brodées à la main

Rencontrer ceux

qui ne viennent pas au monde

Nous serions enfin heureux solitaires

Pas une station ne nous attendrait

Nulle arriveé. Nul départ

Au musée du temps qui passe

Pas une seule guerre ne se battrait pour nous

Pas une humanité. Pas une armée. Pas une arme

La mort un peu pompette. Ce serait gai

À la bibliothéque le temps en plusieurs volumes

L'amour. Chapitre sans connaissance

Tournerait dans un murmure les pages de nos cœurs